Chiều 8/10/2026 tại Hà Nội, Diễn đàn Kinh tế Thủ đô lần thứ III – Capital Economic Forum (CEF III 2026) chính thức diễn ra với chủ đề “Động lực tăng trưởng từ nguồn nhân lực chất lượng cao”. Với sự tham dự của hơn 300 đại biểu, trong đó có đại diện ngoại giao của 15 quốc gia, diễn đàn tập trung tìm lời giải cho bài toán chuyển nguồn nhân lực từ một yếu tố đầu vào thành lực đẩy trực tiếp của năng suất, đổi mới sáng tạo và năng lực cạnh tranh doanh nghiệp.
Từ câu chuyện nhân lực đến bài toán tăng trưởng thực chất
CEF III 2026 được tổ chức tại Hà Nội dưới sự chỉ đạo của UBND thành phố Hà Nội và Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI), do Hiệp hội Doanh nghiệp nhỏ và vừa thành phố Hà Nội (HANOISME) làm đầu mối tổ chức, điều phối cùng mạng lưới 18 đơn vị đồng chủ trì.
Diễn đàn diễn ra trong bối cảnh Hà Nội đang đặt mục tiêu tăng trưởng GRDP từ 11% trở lên trong năm 2026, đồng thời từng bước chuyển mô hình tăng trưởng dựa nhiều hơn vào khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số. Sáu tháng đầu năm, GRDP của Thủ đô tăng 8,22% so với cùng kỳ; thành phố xác định tiếp tục duy trì mục tiêu tăng trưởng hai con số trong cả năm.
Trong bối cảnh đó, câu chuyện nguồn nhân lực được đặt ra không đơn thuần là tuyển thêm lao động hay nâng số lượng người được đào tạo. Vấn đề cốt lõi được CEF III đặt ra là làm thế nào để năng lực của con người thực sự được chuyển hóa thành năng suất, giá trị gia tăng và sức cạnh tranh của doanh nghiệp.
GS.TS Mạc Quốc Anh, Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký HANOISME, Trưởng Ban Tổ chức CEF III.
Phát biểu tại diễn đàn, GS.TS Mạc Quốc Anh, Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký HANOISME, Trưởng Ban Tổ chức CEF III, nhấn mạnh nguồn nhân lực chất lượng cao cần được nhìn nhận như một lực đẩy trực tiếp tạo ra năng suất, đổi mới sáng tạo, năng lực cạnh tranh và những động lực tăng trưởng mới.
Theo cách tiếp cận này, nguồn nhân lực phải gắn với toàn bộ chuỗi hoạt động của doanh nghiệp, từ quản trị, tài chính, đầu tư đến công nghệ số, trí tuệ nhân tạo, dữ liệu, tự động hóa, thương mại điện tử, xuất khẩu, logistics và sản xuất. Chất lượng nhân lực vì thế không chỉ được đo bằng bằng cấp hay chức danh mà bằng khả năng thực thi và kết quả mà người lao động, đội ngũ quản lý tạo ra.
Đây cũng là bước phát triển tiếp theo trong mạch nội dung của CEF. Nếu CEF I tập trung vào AI, thương mại điện tử và các công cụ số; CEF II đi sâu vào vốn, đầu tư, M&A, phát triển nhà cung ứng và nâng cao tỷ lệ nội địa hóa, thì CEF III đặt câu hỏi về yếu tố nền tảng: Ai sẽ làm chủ công nghệ, vận hành nguồn vốn, phát triển thị trường và đưa doanh nghiệp tiến sâu hơn vào chuỗi giá trị?
Khoảng cách từ lợi thế nhân lực đến năng lực cạnh tranh
Một trong những nội dung đáng chú ý tại CEF III là việc nhìn thẳng vào khoảng cách giữa tiềm năng nguồn nhân lực của Hà Nội và khả năng chuyển hóa nguồn lực đó thành kết quả kinh tế.
PGS.TS Trần Đình Thiên, nguyên Viện trưởng Viện Kinh tế Việt Nam, Chủ tịch Hội đồng Chuyên gia cấp cao CEF, cho rằng Hà Nội sở hữu những lợi thế đặc biệt về vị thế, thị trường, mạng lưới đối ngoại, hệ thống trường đại học, viện nghiên cứu và nguồn nhân lực. Tuy nhiên, lợi thế nếu chỉ dừng ở mức hội tụ mà chưa được tổ chức và sử dụng hiệu quả thì vẫn chỉ là tiềm năng.
PGS.TS Trần Đình Thiên, nguyên Viện trưởng Viện Kinh tế Việt Nam, Chủ tịch Hội đồng Chuyên gia cấp cao CEF.
Theo các tham luận tại diễn đàn, Hà Nội hiện tập trung khoảng 65% số nhà khoa học đầu ngành, giáo sư, phó giáo sư của cả nước và 82% phòng thí nghiệm trọng điểm. Lực lượng lao động của thành phố khoảng 4,2 triệu người, trong đó lao động có trình độ đại học trở lên chiếm 30,19%.
Tuy nhiên, bài toán nhân lực vẫn tồn tại những điểm nghẽn đáng chú ý. Khoảng 25% cử nhân, kỹ sư đang làm công việc kỹ năng thấp, trong khi công nhân kỹ thuật cao lại thiếu hụt. Điều này cho thấy vấn đề của thị trường lao động không chỉ nằm ở số lượng người được đào tạo mà còn ở sự phù hợp giữa năng lực, vị trí việc làm và nhu cầu thực tế của doanh nghiệp.
Ở khu vực doanh nghiệp, quy mô nhỏ cũng là một thách thức. Theo các phân tích được đưa ra tại diễn đàn, 96,2% doanh nghiệp Hà Nội sử dụng dưới 50 lao động. Trong giai đoạn 2015-2024, số doanh nghiệp tăng 56,7%, nhưng số lao động trong doanh nghiệp chỉ tăng 19,9%.
Những con số này đặt ra yêu cầu phải thay đổi cách tiếp cận đối với nguồn nhân lực. Doanh nghiệp không chỉ cần “có người” mà cần “đúng năng lực”; người lao động không chỉ cần được đào tạo mà phải có khả năng tạo ra giá trị trong một môi trường sản xuất, kinh doanh đang thay đổi nhanh chóng bởi công nghệ và chuyển đổi số.
Từ góc nhìn này, bài toán nhân lực gắn chặt với bài toán quản trị doanh nghiệp. Nâng chất lượng nhân lực phải đi cùng đổi mới phương thức sử dụng người, xây dựng môi trường để người có năng lực phát huy, giao nhiệm vụ đủ lớn và đánh giá bằng kết quả đầu ra.
Từ đối thoại đến “Khung hành động sau CEF III”
Một điểm nhấn quan trọng của CEF III là diễn đàn không chỉ dừng ở việc nhận diện vấn đề mà hướng tới cơ chế đưa các kiến nghị vào thực tiễn.
Tại diễn đàn, các chuyên gia tập trung vào nhiều nhóm vấn đề: phát triển nhân lực gắn với năng suất và giá trị gia tăng; nhân lực công nghệ cao, AI, dữ liệu và tự động hóa; năng lực quản trị, tài chính và M&A; nhân lực phục vụ phát triển thị trường, thương mại điện tử, xuất khẩu và logistics; đồng thời tăng cường liên kết giữa doanh nghiệp với cơ sở đào tạo.
Đặc biệt, CEF III ra mắt Hội đồng Chuyên gia cấp cao gồm 9 thành viên là các chuyên gia trong lĩnh vực kinh tế, khoa học – công nghệ, quản trị, giáo dục, truyền thông và đại diện thực tiễn doanh nghiệp. Hội đồng có vai trò tư vấn, phản biện, định hướng và tổng hợp chuyên môn cho các hoạt động của CEF.
Diễn đàn cũng mở rộng không gian kết nối quốc tế với sự tham dự của đại diện ngoại giao đến từ 15 quốc gia gồm Mozambique, Thái Lan, Iraq, Belarus, Azerbaijan, Sri Lanka, Kazakhstan, Ai Cập, Thổ Nhĩ Kỳ, Haiti, Pakistan, Hà Lan, Mông Cổ, Palestine và Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE). Sự tham gia của các đại diện ngoại giao được kỳ vọng mở thêm cơ hội kết nối doanh nghiệp Hà Nội với các đối tác quốc tế trong đào tạo nhân lực, khoa học – công nghệ, đổi mới sáng tạo, đầu tư, thương mại và tham gia chuỗi giá trị toàn cầu.
Điểm đáng chú ý là sau diễn đàn, Ban Tổ chức dự kiến lựa chọn từ 5-7 vấn đề ưu tiên để xây dựng chương trình thí điểm, đồng thời xác định rõ trách nhiệm giữa cơ quan quản lý, hiệp hội, doanh nghiệp và cơ sở đào tạo. Những nội dung này sẽ được tổng hợp thành “Khung hành động sau CEF III”, hướng tới việc mỗi sáng kiến đều có đầu mối thực hiện, hoạt động tiếp nối và cơ chế theo dõi. Đây được xem là bước chuyển quan trọng trong cách tổ chức một diễn đàn kinh tế: từ nơi trao đổi và kiến nghị sang một cơ chế kết nối và thúc đẩy hành động.
Đối với doanh nghiệp, giá trị của CEF III vì thế không chỉ nằm ở các tham luận hay những cuộc gặp gỡ tại sự kiện, mà được kỳ vọng thể hiện ở những kết nối có thể tiếp tục sau diễn đàn: doanh nghiệp với trường đại học, doanh nghiệp với chuyên gia, doanh nghiệp với đối tác quốc tế, cũng như những chương trình đào tạo và phát triển nhân lực sát hơn với nhu cầu thực tế.
Trong bối cảnh Hà Nội hướng tới mô hình tăng trưởng dựa trên năng suất, công nghệ và giá trị gia tăng, nguồn nhân lực chất lượng cao đang trở thành một trong những điều kiện quyết định khả năng biến lợi thế của Thủ đô thành năng lực cạnh tranh thực tế.
CEF III 2026 vì vậy đặt ra một thông điệp rõ ràng: công nghệ có thể được đầu tư, vốn có thể huy động, thị trường có thể mở rộng, nhưng để biến những nguồn lực đó thành kết quả kinh doanh và tăng trưởng bền vững, yếu tố quyết định vẫn là con người có đủ năng lực để làm chủ, tổ chức và tạo ra giá trị.
Nếu “Khung hành động sau CEF III” được triển khai đúng tinh thần đã đặt ra, những vấn đề về nhân lực sẽ không dừng lại ở câu chuyện chính sách hay đào tạo, mà có thể trở thành những chương trình cụ thể gắn với năng suất, đổi mới sáng tạo và sức cạnh tranh của cộng đồng doanh nghiệp Thủ đô.
PV.
