Sáng 29/1, tại Hà Nội, Báo Công Thương tổ chức “Diễn đàn hiện thực hóa cơ chế, chính sách phát triển năng lượng quốc gia giai đoạn 2026 – 2030”.
Diễn đàn được tổ chức nhằm góp phần hiện thực hóa Nghị quyết 253/2025/QH15 ngày 11/12/2025 của Quốc hội về các cơ chế, chính sách phát triển năng lượng quốc gia giai đoạn 2026 – 2030; quán triệt các chủ trương lớn của Đảng về phát triển năng lượng theo Nghị quyết 70-NQ/TW của Bộ Chính trị. Đồng thời, làm rõ việc triển khai các chiến lược, quy hoạch quan trọng của ngành năng lượng, cũng như chào mừng thành công Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng.
Tại diễn đàn, phiên trình bày tham luận bao gồm các nội dung: Định hướng phát triển năng lượng quốc gia giai đoạn 2026 – 2030 trên cơ sở tổng hợp các nội dung chính của Nghị quyết 70-NQ/TW về bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045, Chiến lược phát triển năng lượng quốc gia, Quy hoạch điện VIII điều chỉnh và một số quy hoạch ngành liên quan…; cơ chế huy động nguồn lực xã hội và tài chính cho phát triển năng lượng. Kết quả đạt được và những điểm nghẽn đang cản trở quá trình phát triển ngành năng lượng; các nội dung quan trọng của Nghị quyết về cơ chế, chính sách phát triển năng lượng quốc gia giai đoạn 2026 – 2030. Đề xuất chính sách phát triển điện gió ngoài khơi và hệ thống lưu trữ năng lượng; cùng với các giải pháp tháo gỡ vướng mắc về đất đai, môi trường và thủ tục hành chính trong triển khai các dự án năng lượng.
Quang cảnh “Diễn đàn hiện thực hóa cơ chế, chính sách phát triển năng lượng quốc gia giai đoạn 2026 – 2030”. Ảnh: Cấn Dũng
Tổng Biên tập Báo Công Thương Nguyễn Văn Minh phát biểu khai mạc diễn đàn. Ảnh: Cấn Dũng
Tại Diễn đàn hiện thực hóa cơ chế, chính sách phát triển năng lượng quốc gia giai đoạn 2026-2030, ông Trần Hoài Trang, Phó Cục trưởng Cục Điện lực (Bộ Công Thương), cho biết Việt Nam đang đẩy mạnh chuyển dịch năng lượng, đồng thời hoàn thiện thể chế nhằm phát triển ngành năng lượng theo hướng bền vững, hiện đại.
Theo ông Trần Hoài Trang, các nỗ lực này nhằm bảo đảm an ninh năng lượng, đáp ứng yêu cầu phát triển nhanh và bền vững đất nước trong thời gian tới, đặc biệt là thực hiện hai mục tiêu chiến lược đến năm 2030 và năm 2045, bao gồm giảm phát thải khí nhà kính và thúc đẩy kinh tế xanh.
Định hướng xuyên suốt của Việt Nam là xác định bảo đảm an ninh năng lượng là nhiệm vụ lớn, mang tính lâu dài trong chiến lược phát triển kinh tế – xã hội. Nghị quyết số 70-NQ/TW về bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045, Bộ Chính trị nhấn mạnh, an ninh năng lượng quốc gia là nền tảng, tiền đề quan trọng cho phát triển đất nước và là bộ phận cấu thành của an ninh quốc gia.
“Phát triển năng lượng được ưu tiên cao nhất để đáp ứng yêu cầu tăng trưởng liên tục trên 10% trong giai đoạn tới, phục vụ hai mục tiêu 100 năm của đất nước. Quy hoạch phát triển năng lượng quốc gia cần được triển khai tập trung, thống nhất, đồng bộ và hiệu quả”, ông Trần Hoài Trang nhấn mạnh.
Trong tiến trình này, Luật Điện lực 2024 được xác định là nền tảng pháp lý cao nhất, điều chỉnh toàn diện ngành điện theo hướng xanh, bền vững và hiện đại. Luật ưu tiên phát triển năng lượng tái tạo như điện gió, điện mặt trời; thúc đẩy cơ chế tự sản xuất, tự tiêu thụ; khuyến khích đầu tư tư nhân và thể chế hóa các chính sách chuyển đổi năng lượng, đặc biệt là điện gió ngoài khơi.
Luật cũng tạo điều kiện phát triển mạnh điện mặt trời mái nhà thông qua cơ chế ưu đãi rõ ràng, giảm thủ tục hành chính cho người dân và doanh nghiệp; đồng thời hình thành hành lang pháp lý cho các dự án điện gió ngoài khơi – lĩnh vực được đánh giá có tiềm năng lớn tại Việt Nam.
Trên cơ sở Luật Điện lực 2024, Chính phủ đã ban hành nhiều nghị định hướng dẫn, Bộ Công Thương cũng ban hành hàng loạt thông tư nhằm sớm đưa luật vào thực tiễn, qua đó tạo môi trường đầu tư minh bạch, ổn định cho ngành năng lượng.
Cần tháo gỡ điểm nghẽn thể chế
theo các chuyên gia, thách thức lớn nhất hiện nay vẫn là bài toán vốn cho phát triển và chuyển dịch năng lượng. Phát biểu tại diễn đàn, TS. Cấn Văn Lực, Chuyên gia Kinh tế trưởng BIDV, cho biết nhu cầu vốn cho ngành năng lượng giai đoạn 2026-2030 ước tính hơn 77 tỷ USD, tương đương trên 15 tỷ USD mỗi năm. Xa hơn, tổng nhu cầu vốn đến năm 2050 có thể lên tới khoảng 400 tỷ USD.
Riêng quá trình chuyển dịch năng lượng, tổng vốn đầu tư có thể vượt 135 tỷ USD, chủ yếu dành cho phát triển nguồn điện và lưới điện truyền tải. Trong khi đó, đầu tư tư nhân và vốn FDI hiện chiếm hơn 50% tổng vốn đầu tư ngành năng lượng, tập trung vào các dự án nguồn điện; đầu tư công vẫn giữ vai trò then chốt đối với lưới truyền tải và hạ tầng chiến lược.
Dù tín dụng xanh ghi nhận tốc độ tăng trưởng cao trong những năm gần đây, quy mô hiện tại vẫn còn khiêm tốn so với nhu cầu vốn dài hạn. Các nguồn tài chính quốc tế và mô hình đối tác công – tư (PPP) được đánh giá có nhiều tiềm năng, song vẫn gặp vướng mắc về cơ chế chia sẻ rủi ro, bảo đảm doanh thu và tính ổn định của chính sách.
TS. Cấn Văn Lực, chuyên gia Kinh tế trưởng BIDV, Thành viên Hội đồng Tư vấn chính sách của Thủ tướng Chính phủ. Ảnh: Cấn Dũng
Các ý kiến thảo luận tập trung phân tích, làm rõ nhiều nội dung trọng tâm của Nghị quyết 253, gồm: Hoàn thiện hạ tầng thông tin phục vụ quản lý và vận hành hệ thống năng lượng; tháo gỡ vướng mắc về thủ tục hành chính, phê duyệt dự án và đất đai; đề xuất giải pháp phát triển điện gió ngoài khơi; phát triển hệ thống lưu trữ năng lượng. Qua đó, góp phần chuyển hóa các định hướng, chủ trương lớn thành giải pháp chính sách cụ thể, khả thi trong giai đoạn 2026 – 2030.
Nghị quyết 253/2025/QH15 của Quốc hội mang ý nghĩa đặc biệt quan trọng, cả về phương diện thể chế lẫn thực tiễn triển khai, khi ngành năng lượng chính thức bước sang giai đoạn phát triển mới, đặc biệt là năm bản lề 2026 – 2030 với những yêu cầu cao hơn về an ninh năng lượng, chuyển dịch xanh và tính tự chủ của hệ thống.
